അടുക്കള ഉപകരണങ്ങൾക്കും ബോട്ടിലുകൾക്കും സാധാരണയായി 'ഫുഡ്-ഗ്രേഡ്' സ്റ്റീൽ ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
Image: Freepik
വിപണിയിൽ ഇന്ന് ഏറ്റവുമധികം വിറ്റഴിക്കപ്പെടുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ വാട്ടർ ബോട്ടിലുകൾ (Stainless Steel Water Bottles). ഇവ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമാണെന്നതും (Eco-friendly) ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതും (Durable) ആണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം. എന്നാൽ, അടുത്ത കാലത്തായി സ്റ്റീൽ ബോട്ടിലുകളെക്കുറിച്ച് വ്യാപകമായ തെറ്റായ പ്രചാരണങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ (Social Media) നടക്കുന്നുണ്ട്.
സ്റ്റീൽ ബോട്ടിലുകൾ നിങ്ങളെ പതുക്കെ വിഷമാക്കുന്നു എന്ന അവകാശവാദവുമായി നിരവധി വീഡിയോകളാണ് പ്രചരിക്കുന്നത്. ജനങ്ങളിൽ അനാവശ്യമായ ഭീതിയും ആശങ്കയും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഇത്തരം രീതികൾ ഒരു 'ക്ലാസിക് ഉദാഹരണമാണെന്ന്' (Classic Example) വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. എന്നാൽ ഇത്തരം ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പ്രചാരണങ്ങളിൽ എത്രത്തോളം സത്യമുണ്ടെന്ന് വസ്തുതാപരമായി പരിശോധിക്കാം.
വില കുറഞ്ഞ സ്റ്റീൽ ബോട്ടിലുകൾ നാരങ്ങാവെള്ളം പോലുള്ള അമ്ലഗുണമുള്ള പാനീയങ്ങളുമായി (Acidic Drinks) സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ നിക്കലും (Nickel) ക്രോമിയവും (Chromium) പുറത്തുവിടുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാന ആരോപണം. എന്നാൽ, അടുക്കള ഉപകരണങ്ങൾക്കും ബോട്ടിലുകൾക്കും സാധാരണയായി 'ഫുഡ്-ഗ്രേഡ്' (Food-grade) സ്റ്റീൽ ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇവ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നതും ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങളുമായി രാസപ്രവർത്തനത്തിൽ (Chemical reaction) ഏർപ്പെടാത്തതുമാണ്. 304, 316 എന്നീ ഗ്രേഡുകളിലുള്ള സ്റ്റീൽ ഇത്തരത്തിൽ ആസിഡിന്റെ സ്വഭാവമുള്ള (പുളി രുചിയുള്ള പാനീയങ്ങൾ) ഭക്ഷണങ്ങളുമായി പ്രതികരിക്കാത്ത രീതിയിലാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യയിൽ സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ, അലുമിനിയം അടുക്കള പാത്രങ്ങൾ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ്സ് (Bureau of Indian Standards - BIS) നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള ദേശീയ ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്ന് സർക്കാർ നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
വിഷവസ്തുക്കളും പരിസ്ഥിതിയും സംബന്ധിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്ന 'ടോക്സിക്സ് ലിങ്ക്' (Toxics Link) എന്ന സംഘടനയുടെ അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടർ ഡോ. സതീഷ് സിൻഹ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ സാധാരണയായി ലോഹങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് വിടാറില്ല എന്നാണ്. നിയന്ത്രണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഇത് ദൈനംദിന ഉപയോഗത്തിന് തികച്ചും സുരക്ഷിതമാണ്. എങ്കിലും, ഒരു മുൻകരുതൽ എന്ന നിലയിൽ നാരങ്ങാവെള്ളം പോലുള്ള പാനീയങ്ങൾ ദിവസങ്ങളോളം ഇത്തരം ബോട്ടിലുകളിൽ അടച്ചുവെച്ച് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. കൂടാതെ, സാധാരണ സ്റ്റീൽ പാത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് 'സർജിക്കൽ ഗ്രേഡ്' (Surgical Grade) സ്റ്റീൽ ബോട്ടിലുകൾ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ എന്ന വാദവും സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ശക്തമാണ്. എന്നാൽ സർജിക്കൽ ഗ്രേഡ് സ്റ്റീൽ വളരെ ചെലവേറിയതാണെന്നും കുടിവെള്ള ബോട്ടിലുകൾക്ക് അതിന്റെ ആവശ്യം പോലുമില്ലെന്നും ഡോ. സിൻഹ വിശദീകരിക്കുന്നു.
ബോട്ടിലുകൾ വാങ്ങുമ്പോൾ ഗ്രേഡ് നമ്പർ രേഖപ്പെടുത്താതെ വെറുതെ 'സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ' എന്ന് മാത്രം എഴുതിയവ ഫുഡ് ഗ്രേഡ് നിലവാരമുള്ളവ ആകണമെന്നില്ല. കുട്ടികൾക്കായി ബോട്ടിലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രമുഖ ഇന്ത്യൻ ബ്രാൻഡുകൾ 'ഫുഡ് ഗ്രേഡ് സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ 304' (Food Grade Stainless Steel 304) എന്ന് കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ ഗ്രേഡ് ആണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശിപാർശ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. കാരണം, സാധാരണ ഉപയോഗത്തിൽ ഇതിലടങ്ങിയിരിക്കുന്ന നിക്കൽ ലോഹം ദ്രാവകങ്ങളിലേക്ക് കലരാതെ സുരക്ഷിതമായി നിലനിൽക്കും. സ്റ്റീൽ ബോട്ടിലിലെ നിക്കൽ അലർജിക്കും മാനസികാവസ്ഥയിലുള്ള മാറ്റങ്ങൾക്കും (Mood swings) കാരണമാകുമെന്നാണ് മറ്റൊരു പ്രചാരണം. ഹെവി മെറ്റലുകളുമായി (Heavy Metals) അമിതമായി സമ്പർക്കം ഉണ്ടാകുന്നത് ചർമ്മത്തിലെ തിണർപ്പുകൾ, എക്സിമ, ദേഷ്യം എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായേക്കാം. അതേസമയം ഫുഡ് ഗ്രേഡ് സ്റ്റീൽ മോളെ സൂചിപ്പിച്ച തരമുള്ള ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കില്ല.
ഗുണനിലവാരം കുറഞ്ഞ സ്റ്റീൽ പാത്രങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുകയാണ് നമ്മൾ ചെയ്യേണ്ടത്. പാചകം ചെയ്യുന്ന പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണത്തിലേക്ക് കലരുന്ന നിക്കലിന്റെ അളവ് വളരെ കുറവാണെന്നും ഇത് അനുവദനീയമായ ദൈനംദിന പരിധിക്കുള്ളിൽ തന്നെയാണെന്നും പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭക്ഷണത്തെയും ആരോഗ്യത്തെയും കുറിച്ച് ഭീതി പടർത്തുന്ന ഇത്തരം വീഡിയോകൾ കണ്ട് പരിഭ്രാന്തരാകേണ്ടതില്ല. വിശ്വസനീയമായ ബ്രാൻഡുകളിൽ നിന്നും BIS മുദ്രയുള്ളതുമായ ബോട്ടിലുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. കൃത്യമായി കഴുകി വൃത്തിയാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ സ്റ്റീൽ ബോട്ടിലുകൾ പ്ലാസ്റ്റിക്കിനേക്കാൾ സുരക്ഷിതമാണെന്ന് വിദഗ്ധർ പറയുന്നു.