മൂലകങ്ങളുടെ പട്ടികയുമെല്ലാം ഈ വിഷയത്തെ പലർക്കും ഒരു പേടിസ്വപ്നമാക്കുന്നു. എന്നാൽ, രസതന്ത്രത്തോടുള്ള ഭയം വിഷയത്തിന്റെ കാഠിന്യം അല്ല പകരം പഠിപ്പിക്കുന്നതിലെ പ്രശ്നമാണ്.
സ്കൂൾതലത്തിലെ എല്ലാ ക്ലാസുകളിലും പ്രത്യേകിച്ച് ഹൈസ്കൂൾ മുതലുള്ള ക്ലാസുകളിൽ രസതന്ത്രം (chemistry) പഠിച്ചേ പറ്റൂ. എന്നാൽ പിന്നീട് പത്താം ക്ലാസ്സ് കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം ഉപരിപഠനത്തിന് ചേരുമ്പോൾ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ എടുക്കുകയാണെങ്കിൽ മാത്രമേ കെമിസ്ട്രി പഠിക്കേണ്ട ആവശ്യം വരികയുള്ളൂ. അതായത് സയൻസ് വിഷയങ്ങൾ (science subject) എടുത്തു പഠിക്കുന്നവർക്ക് പ്ലസ് വണ്ണിനും പ്ലസ് ടുവിനും കെമിസ്ട്രിയും പഠിക്കണം. പ്ലസ് ടു കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം ഏതു വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് ആണോ ഉപരിപഠനം നടത്തുന്നത് അതിൽ കെമിസ്ട്രി ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രം പഠിച്ചാൽ മതി. പക്ഷേ സ്കൂൾ തലങ്ങളിൽ രസതന്ത്രം പഠിച്ചേ പറ്റൂ, മുകളിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ക്ലാസുകളിൽ വിശേഷിച്ചും.
'കെമിസ്ട്രി' യിൽ തലകറക്കുന്ന രാസസമവാക്യങ്ങളും (Chemical Equations), സങ്കീർണ്ണമായ തന്മാത്രാ ഘടനകളും (Molecular Structures), ഓർത്തെടുക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള മൂലകങ്ങളുടെ പട്ടികയുമെല്ലാം ഈ വിഷയത്തെ പലർക്കും ഒരു പേടിസ്വപ്നമാക്കുന്നു. എന്നാൽ, രസതന്ത്രത്തോടുള്ള ഈ ഭയം വിഷയത്തിന്റെ കാഠിന്യമല്ലെന്നും, മറിച്ച് അത് പഠിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലെ പോരായ്മയാണെന്നുമാണ് പുതിയ പഠനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.
എന്താണ് 'കീമോഫോബിയ' (Chemophobia)?
രസതന്ത്രത്തോടോ രാസവസ്തുക്കളോടോ തോന്നുന്ന അകാരണമായ ഭയത്തെയാണ് വിദഗ്ധർ 'കീമോഫോബിയ' (Chemophobia) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. രാസവസ്തുക്കൾ എന്നുപറയുമ്പോൾ തന്നെ അവ വിഷാംശമുള്ളതോ (Toxic), സ്ഫോടനാത്മകമോ (Explosive) ആണെന്ന തെറ്റായ ധാരണ പൊതുസമൂഹത്തിലുണ്ട്. വിദ്യാലയങ്ങളിൽ സൾഫ്യൂറിക് ആസിഡ് (H_2SO_4), സാധാരണ ഉപ്പ് (NaCl) തുടങ്ങിയവയുടെ സമവാക്യങ്ങളും സിദ്ധാന്തങ്ങളും (Theories) മാത്രം കാണാപ്പാഠം പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ, കെമിസ്ട്രി നിത്യജീവിതവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത ഒന്നാണെന്ന് കുട്ടികൾ കരുതിപ്പോകുന്നു. ഇതാണ് ഈ വിഷയത്തോടുള്ള വിമുഖതയ്ക്ക് പ്രധാന കാരണം.
Chemophobia എന്നത് ഒരു ക്ലിനിക്കല് ഫോബിയ അല്ല — പക്ഷേ ശാസ്ത്രവും വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പദമാണ്, അതായത് രസതന്ത്രത്തെയും “chemicals” എന്ന പദത്തെയും അതിനെ സംബന്ധിച്ച ആശയങ്ങളെയും ദൂഷിക്കാനുള്ള അകാരണമായ ഭയം / നെഗറ്റീവ് ധാരണ ആണ് Chemophobia എന്നത്.
ബ്രസീലിലെ സാവോ പോളോ സർവകലാശാലയുടെ കണ്ടെത്തൽ
ബ്രസീലിലെ പ്രശസ്തമായ സാവോ പോളോ സർവകലാശാലയിലെ (University of São Paulo) ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കെമിസ്ട്രി ഓഫ് സാവോ കാർലോസിലെ ഗവേഷകരാണ് ഈ വിഷയത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ പഠനം നടത്തിയത്. 'ജേണൽ ഓഫ് സയൻസ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ' (JCOM) എന്ന ശാസ്ത്ര മാസികയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഈ റിപ്പോർട്ട്, കെമിസ്ട്രി പഠനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പുതിയ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ തുറന്നു നൽകുന്നു. ബ്രസീലിലെ ആറ് പബ്ലിക് സ്കൂളുകളിൽ നിന്നുള്ള 250-ലധികം വിദ്യാർത്ഥികളിലാണ് ഈ നിരീക്ഷണം നടത്തിയത്.
പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ മാറിയ കാഴ്ചപ്പാട്
ഗവേഷകർ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ കെമിക്കൽ സാങ്കേതികവിദ്യകളെക്കുറിച്ച് (Eco-friendly chemical technologies) ഒരു പ്രദർശനം ഒരുക്കി. വെറും പുസ്തക വിജ്ഞാനത്തിന് പകരം താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ കുട്ടികൾക്ക് നേരിട്ട് പരീക്ഷിച്ചു മനസ്സിലാക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു:
ഇലക്ട്രോകെമിസ്ട്രി (Electrochemistry): രാസോർജ്ജം എങ്ങനെ വൈദ്യുതിയായി മാറുന്നു എന്ന പ്രക്രിയ.
ഓക്സിഡേഷൻ (Oxidation): തുരുമ്പിക്കൽ പോലുള്ള സ്വാഭാവിക മാറ്റങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ രസതന്ത്രം.
ഈ പ്രദർശനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വിദ്യാർത്ഥികളിൽ രസതന്ത്രത്തോടുള്ള താല്പര്യം വർധിച്ചതായും അവർക്ക് വിഷയത്തിലുള്ള പേടി മാറിയതായും ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. സിദ്ധാന്തങ്ങൾ പ്രായോഗികമായി (Hands-on experience) ചെയ്യുമ്പോൾ ശാസ്ത്രം കൂടുതൽ ആസ്വാദ്യകരമാകുന്നു എന്ന ലളിതമായ വസ്തുതയാണിത് തെളിയിക്കുന്നത്.
നമ്മുടെ അടുക്കളയിലെ രസതന്ത്രം
കെമിസ്ട്രി എന്നത് ലാബുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല. നമ്മുടെ നിത്യജീവിതത്തിലെ പല കാര്യങ്ങളും രസതന്ത്രത്തിന്റെ വിസ്മയങ്ങളാണ്:
ആഹാരം പാകം ചെയ്യുമ്പോൾ: ദോശമാവ് പുളിക്കുന്നത് ഒരു രാസപ്രവർത്തനമാണ് (Fermentation).
അടുക്കളയിലെ വസ്തുക്കൾ: നാരങ്ങാനീരിലെ സിട്രിക് ആസിഡും അപ്പക്കാരവും (Baking Soda) ചേരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രതിപ്രവർത്തനം കുട്ടികൾക്ക് ലളിതമായി ചെയ്തു നോക്കാവുന്നതാണ്.
ശുചിത്വം: നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന സോപ്പും ഡിറ്റർജന്റുകളും രാസവസ്തുക്കളുടെ കൃത്യമായ മിശ്രിതമാണ്.
ഗ്രീൻ കെമിസ്ട്രിയും സുസ്ഥിര വികസനവും
രസതന്ത്രം എന്നാൽ പരിസ്ഥിതിയെ നശിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഉപാധിയാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് കുട്ടികൾക്ക് നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
ഗ്രീൻ കെമിസ്ട്രി (Green Chemistry) പോലുള്ള ആധുനിക ആശയങ്ങൾ പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയും രാസവസ്തുക്കൾ സുരക്ഷിതമായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെയും കെമിസ്ട്രിയോടുള്ള നെഗറ്റീവ് മനോഭാവം മാറ്റിയെടുക്കാം.
രസതന്ത്രം നമ്മുടെ ഓരോ ശ്വാസത്തിലും ഭക്ഷണത്തിലും പ്രകൃതിയിലുമുള്ള അതിശയകരമായ ഒരു ലോകമാണ്. അമൂർത്തമായ ആശയങ്ങളെ ലളിതമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും ദൈനംദിന ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെയും അവതരിപ്പിക്കാൻ അധ്യാപകർക്ക് സാധിക്കണം. പഠനരീതി പരിഷ്കരിച്ചാൽ, ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും കെമിസ്ട്രി ഒരു പേടിസ്വപ്നമല്ല, മറിച്ച് പ്രിയപ്പെട്ട വിഷയമായി മാറും.
(പ്രതീകാത്മക ചിത്രം എ ഐ നിർമ്മിതം)